ตารางเลือกชุดตรวจตามความเสี่ยง (Risk-based Testing Matrix)

Thailand STI Center ออกแบบเมทริกซ์นี้เป็นเครื่องมือสื่อสารระหว่างผู้ให้บริการกับผู้รับบริการ ไม่ใช่ใบสั่งยาถาวร แพทย์และคลินิกยังต้องปรับตามอาการ ทรัพยากรท้องถิ่น และแนวทางกรมควบคุมโรค

ใช้ร่วมกับ {a:/guide/hiv-sti-combined-screening}แนวคิดชุดตรวจร่วม HIV + STI{/a} และระบบส่งต่อเมื่อจุดบริการทำแล็บไม่ครบ

1. แกนที่ใช้จัดตารางความเสี่ยง

ก่อนเลือกชุดตรวจ ให้ประเมินสั้น ๆ 4 แกน:

• พฤติกรรม: จำนวนคู่นอน การใช้ถุงยาง การมีคู่นอนใหม่ การแลกเปลี่ยนเข็มหรือสารเสพติด
• ช่องทางสัมผัส: อวัยวะเพศ ปาก ทวารหนัก — กำหนดชนิดตัวอย่าง
• ช่วงเวลา: เสี่ยงครั้งเดียวเมื่อไหร่ หรือความเสี่ยงต่อเนื่อง
• บริบทสุขภาพ: ตั้งครรภ์ ใช้ PrEP/PEP มี HIV อยู่แล้ว หรือมีอาการ

2. เมทริกซ์ชุดตรวจแนะนำตามสถานการณ์

ระดับ A — ความเสี่ยงต่ำถึงปานกลาง

• สถานการณ์: คู่นอนคนเดียว/น้อย ใช้ถุงยางสม่ำเสมอ ไม่มีอาการ
• ชุดแนะนำ: HIV + ซิฟิลิส
• รอบ: ตามสุขภาพประจำปี หรือเมื่อเปลี่ยนคู่นอน

ระดับ B — ความเสี่ยงปานกลางถึงสูง

• สถานการณ์: คู่นอนใหม่หลายคนใน 3–6 เดือน หรือใช้ถุงยางไม่สม่ำเสมอ
• ชุดแนะนำ: HIV + ซิฟิลิส + PCR หนองในแท้/หนองในเทียมตามช่องทางสัมผัส
• รอบ: ประมาณทุก 3 เดือน หรือถี่ขึ้นตามคำแนะนำ

ระดับ C — ความเสี่ยงสูงหรือมีปัจจัยเฉพาะ

• สถานการณ์: เพศสัมพันธ์ทางทวารหนักบ่อย มีแผล มีคู่นอนที่ติดเชื้อ หรือใช้สารเสพติดร่วมเพศ
• ชุดแนะนำ: ระดับ B + พิจารณาไวรัสตับอักเสบบี/ซี และประเมินแผล/เริมตามอาการ
• การส่งต่อ: หากแล็บไม่ครบ ให้ใช้ ระบบส่งต่อเครือข่าย

3. เมทริกซ์ตามช่องทางเก็บตัวอย่าง

• เพศสัมพันธ์ทางอวัยวะเพศ: เลือด (HIV/ซิฟิลิส) + ปัสสาวะช่วงแรกหรือสว็อบท่อปัสสาวะ/ช่องคลอดตามแนวทาง
• เพศสัมพันธ์ทางปาก: เพิ่มสว็อบลำคอเมื่อมีความเสี่ยงหนองในแท้/หนองในเทียม
• เพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก: เพิ่มสว็อบทวารหนัก — การเก็บเฉพาะปัสสาวะไม่เพียงพอ
• ไม่แน่ใจช่องทาง: สอบถามอย่างเคารพและไม่ตัดสิน เพื่อเลือกตัวอย่างให้ครบ

เครือข่ายควรมีคู่มือเก็บตัวอย่างมาตรฐานและอบรมเจ้าหน้าที่เพื่อลดผลลบลวงจากเทคนิคเก็บที่ไม่ถูกต้อง

4. กรณีพิเศษที่ต้องปรับเมทริกซ์

• มีอาการเฉียบพลัน: ตรวจตามอาการก่อน ไม่ยึดเฉพาะแพ็กเกจคัดกรอง
• ผู้ใช้ PrEP: ตรวจ HIV ตามรอบจ่ายยา + STI ตามความเสี่ยง ดู ป้องกันคู่กับตรวจ
• หลัง PEP: วางแผนติดตาม HIV และพิจารณา STI ที่อาจสัมผัสร่วม
• ผู้ที่มี HIV: เน้นซิฟิลิสและ STI ตามรอบดูแล ดู การดูแลร่วม HIV–ซิฟิลิส
• ตั้งครรภ์: เร่งตรวจตามสิทธิและแนวทางมารดา–ทารกของสาธารณสุข

5. วิธีใช้เมทริกซ์ในคลินิกเครือข่าย

1. ประเมิน 4 แกนด้วยคำถามสั้น เป็นความลับ และสมัครใจ
2. เสนอชุดตรวจพร้อมอธิบายเหตุผล ไม่บังคับเกินความจำเป็น
3. หากทำไม่ครบในจุดเดียว ส่งตัวอย่างหรือส่งต่อผู้รับบริการพร้อมใบส่งตัว
4. นัดติดตามและบันทึกรอบตรวจถัดไป
5. ทบทวนเมทริกซ์เป็นระยะเมื่อแนวทาง DDC/WHO อัปเดต

ผู้รับบริการสามารถจองจุดตรวจที่เหมาะกับชุดที่ต้องการผ่าน Love2Test.org หรือสอบถามผ่าน ติดต่อเรา