ขนาดถุงยางอนามัย ที่พอดีคือขนาดที่สวมแล้วไม่รัดจนตึงและไม่หลวมจนเลื่อน เพราะทั้งคับเกินและหลวมเกินเป็นสาเหตุที่ทำให้ถุงยางฉีกหรือหลุดระหว่างใช้ หน้านี้รวมวิธีวัดและเลือกขนาด ความต่างของวัสดุแต่ละชนิด สารหล่อลื่นที่ใช้ร่วมกันได้ และวิธีเก็บรักษาไม่ให้เสื่อมสภาพก่อนถึงวันใช้งาน
ขนาดถุงยางอนามัย วัดและเลือกอย่างไร
ขนาดที่พิมพ์บนซองคือความกว้างของถุงยางเมื่อคลี่แบนราบกับพื้น วัดจากขอบหนึ่งถึงอีกขอบหนึ่ง ไม่ใช่เส้นรอบวงของอวัยวะเพศ มาตรฐานสากลกำหนดความกว้างและความยาวขั้นต่ำไว้ ทำให้ถุงยางที่ขายทั่วไปมีความยาวใกล้เคียงกัน ส่วนที่ต่างกันจริงจึงเป็นความกว้าง
วิธีหาขนาดของตัวเองทำได้ด้วยการวัดเส้นรอบวงของอวัยวะเพศขณะแข็งตัวเต็มที่เป็นหน่วยมิลลิเมตร แล้วหารด้วยสอง ตัวเลขที่ได้คือความกว้างที่ควรมองหาบนซอง ถ้าได้ตัวเลขคาบเกี่ยวระหว่างสองขนาด ให้ลองทั้งสองขนาดแล้วเลือกที่ใส่สบายกว่า
| ความกว้างบนซอง | เหมาะกับใคร | สิ่งที่มักเกิดถ้าเลือกผิดทาง |
|---|---|---|
| 49 มิลลิเมตร | คนที่วัดแล้วได้ความกว้างราวนี้ เป็นขนาดที่หาซื้อง่ายที่สุดในไทย | ถ้าจริง ๆ ต้องใช้กว้างกว่านี้ จะรู้สึกรัด ปลายไม่เหลือที่ และฉีกง่าย |
| 52 มิลลิเมตร | ขนาดกลางที่มีขายทั่วไปอีกขนาดหนึ่ง | ถ้าหลวมเกินจะเลื่อนหรือหลุดตอนถอนออก |
| 54 มิลลิเมตรขึ้นไป | คนที่วัดแล้วได้ความกว้างมากกว่าขนาดกลาง | มักไม่มีขายในร้านสะดวกซื้อ ต้องสั่งหรือหาร้านที่มีให้เลือก |
| แคบกว่า 49 มิลลิเมตร | คนที่วัดแล้วได้ความกว้างน้อยกว่าขนาดที่ขายทั่วไป | ถ้าใช้ขนาดที่กว้างเกินจะหลวมและรั่วได้ |
ข้อสังเกตที่ใช้ได้เลยคือถ้าสวมแล้วรูดลงไม่ถึงโคน รู้สึกตึง หรือรู้สึกชาขณะใช้ แปลว่าแคบเกินไป ถ้าขยับแล้วถุงยางเลื่อนขึ้นลงเองหรือเห็นรอยย่นเป็นจีบ แปลว่ากว้างเกินไป การเปลี่ยนไปอีกขนาดหนึ่งแก้ปัญหานี้ได้มากกว่าการเปลี่ยนยี่ห้อ
วัสดุของถุงยางมีกี่ชนิด ต่างกันตรงไหน
วัสดุเป็นเรื่องที่ควรดูพร้อมกับขนาด เพราะวัสดุเป็นตัวกำหนดว่าใช้สารหล่อลื่นแบบไหนได้ และเหมาะกับคนที่แพ้ยางหรือไม่
- ยางธรรมชาติหรือลาเท็กซ์ เป็นชนิดที่หาซื้อง่ายและราคาถูกที่สุด ยืดหยุ่นดี เป็นชนิดที่หน่วยงานสาธารณสุขแนะนำเป็นหลักสำหรับการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
- โพลียูรีเทนและโพลีไอโซพรีน เป็นชนิดที่ไม่มีโปรตีนจากยางธรรมชาติ จึงเป็นทางเลือกของคนที่แพ้ลาเท็กซ์ ราคาสูงกว่าและมีให้เลือกน้อยกว่า
- ชนิดที่ทำจากเยื่อลำไส้สัตว์ มีรูพรุนที่เล็กพอกันอสุจิได้แต่ไม่กันเชื้อไวรัส จึงไม่ใช้สำหรับป้องกันโรค และไม่มีจำหน่ายทั่วไปในไทย
ถ้าใช้ลาเท็กซ์แล้วมีอาการคัน แดง หรือบวมทุกครั้งที่ใช้ ให้ลองเปลี่ยนไปใช้ชนิดที่ไม่ใช่ลาเท็กซ์และปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิก อาการคล้ายกันนี้เกิดจากน้ำยาหล่อลื่นหรือสารแต่งกลิ่นได้เช่นกัน การเปลี่ยนชนิดจึงควรทำพร้อมกับสังเกตว่าอาการหายไปจริงหรือไม่
สารหล่อลื่นแบบไหนใช้ร่วมกับถุงยางได้
องค์การอนามัยโลกอธิบายไว้ว่าถุงยางลาเท็กซ์ใช้ร่วมกับสารหล่อลื่นสูตรน้ำและสูตรซิลิโคนได้ แต่ห้ามใช้ร่วมกับสารที่มีน้ำมันเป็นส่วนประกอบ เพราะน้ำมันทำให้เนื้อยางเสื่อมสภาพภายในเวลาไม่กี่นาทีจนฉีกขาดได้
สิ่งที่คนมักหยิบมาใช้แทนเจลหล่อลื่นแล้วกลายเป็นปัญหา ได้แก่ น้ำมันมะพร้าว เบบี้ออยล์ โลชั่นบำรุงผิว วาสลีน ครีมนวดผม และสบู่เหลว ของเหล่านี้ลื่นจริงแต่ไม่ได้ออกแบบมาใช้กับถุงยาง ถ้าหาเจลหล่อลื่นไม่ได้ในตอนนั้น การเลือกไม่ใช้อะไรเลยปลอดภัยกับถุงยางมากกว่าการใช้น้ำมัน
การหล่อลื่นให้พอเหมาะช่วยลดการเสียดสีซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการฉีกขาด โดยเฉพาะการมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักที่ร่างกายไม่ได้ผลิตสารหล่อลื่นเอง เรื่องที่เกิดขึ้นจริงเมื่อถุงยางฉีกหรือหลุดและสิ่งที่ต้องทำในวันนั้น อ่านได้ที่ ถุงยางอนามัยแตก ควรรับมืออย่างไร
เก็บรักษาและวันหมดอายุที่คนมองข้าม
ถุงยางที่ซื้อมาถูกขนาดแต่เก็บผิดที่ก็เสื่อมสภาพได้ก่อนใช้ ที่เก็บซึ่งเจอบ่อยและไม่เหมาะ คือกระเป๋าสตางค์ที่ถูกนั่งทับทุกวัน ช่องเก็บของในรถที่ร้อนจัด และห้องน้ำที่ชื้นตลอด ความร้อน ความชื้น แรงกด และแสงแดดทำให้เนื้อยางอ่อนแรงลงโดยไม่มีรอยให้เห็นจากภายนอก
- เก็บในที่แห้ง เย็น และไม่ถูกกดทับ ไม่เก็บไว้ในกระเป๋าสตางค์เป็นเวลานาน
- ดูวันหมดอายุบนซองทุกครั้งก่อนใช้ รวมถึงถุงยางที่ได้รับแจกฟรีและเก็บไว้นาน
- ไม่ใช้ถุงยางที่ซองฉีก ซองบวม หรือเนื้อยางเหนียวติดกันผิดปกติ
- แกะซองด้วยมือเท่านั้น ไม่ใช้ฟัน กรรไกร หรือเล็บจิกซอง
- ใช้ครั้งเดียวทิ้ง และเปลี่ยนชิ้นใหม่ทุกครั้งที่เริ่มรอบใหม่
- ไม่สวมสองชั้น และไม่ใช้พร้อมกับถุงยางสำหรับสอดใส่ในช่องคลอด เพราะยิ่งเพิ่มการเสียดสีระหว่างกัน
ส่วนคำถามที่ว่าถุงยางป้องกันเอชไอวีและโรคอื่นได้มากน้อยแค่ไหนเมื่อใช้ถูกวิธี เว็บนี้มีบทความที่ตอบไว้แยกแล้วที่ ถุงยาง ป้องกันเอชไอวีได้แค่ไหน? และถ้าอยากเทียบกับวิธีป้องกันอื่นที่มีในปัจจุบัน อ่านได้ที่ ป้องกัน HIV ให้เหมาะกับชีวิตจริง
ก่อนจ่ายเงิน ดูอะไรบนซองและกล่อง
ข้อมูลที่ต้องใช้ตัดสินใจอยู่บนกล่องเกือบทั้งหมด แต่คนส่วนใหญ่ดูแค่ราคากับคำโฆษณาด้านหน้า สิ่งที่ควรกวาดตาหาก่อนจ่ายเงินมีสี่อย่าง คือความกว้างเป็นมิลลิเมตร วันหมดอายุ ชนิดของวัสดุว่าเป็นลาเท็กซ์หรือไม่ และเครื่องหมายมาตรฐานที่แสดงว่าผ่านการควบคุมคุณภาพ ถ้ากล่องไม่บอกความกว้างเลย ให้ถือว่าเป็นข้อมูลที่ขาดไป ไม่ใช่เรื่องเล็ก
ถุงยางอนามัยในไทยหาได้จากร้านขายยา ร้านสะดวกซื้อ ซูเปอร์มาร์เก็ต และยังรับได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายที่โรงพยาบาลของรัฐ คลินิกสุขภาพทางเพศ และหน่วยบริการของชุมชนหลายแห่ง การขอรับที่หน่วยบริการมีข้อดีคือถามเรื่องขนาดและชนิดกับเจ้าหน้าที่ได้ในคราวเดียว โดยไม่ต้องยืนเดาเองหน้าชั้นวาง
ถ้าซื้อทางออนไลน์ ให้ดูว่าผู้ขายระบุความกว้างและวันหมดอายุไว้ชัดเจน และเลี่ยงสินค้าที่ถ่ายรูปกล่องไม่ครบด้าน เพราะถุงยางเป็นของที่เสื่อมสภาพได้จากการขนส่งและการเก็บในที่ร้อน การประหยัดเงินไม่กี่บาทแลกกับของที่เก็บมาไม่ดีไม่คุ้มกัน
คำถามที่พบบ่อย
วัดขนาดจากความยาวได้ไหม
ไม่ได้ ความยาวของถุงยางที่ขายทั่วไปใกล้เคียงกันอยู่แล้ว ตัวเลขที่ต่างกันบนซองคือความกว้าง จึงต้องวัดเส้นรอบวงแล้วหารสอง
ถุงยางที่แจกฟรีคุณภาพต่ำกว่าที่ซื้อหรือไม่
ถุงยางที่แจกในระบบบริการสาธารณสุขต้องผ่านมาตรฐานเดียวกับที่ขาย เรื่องที่ต้องดูคือวันหมดอายุและสภาพการเก็บ ไม่ใช่ว่าได้มาฟรีหรือจ่ายเงินซื้อ
ใช้เจลหล่อลื่นสูตรน้ำมันกับถุงยางที่ไม่ใช่ลาเท็กซ์ได้ไหม
บางชนิดทนน้ำมันได้มากกว่าลาเท็กซ์ แต่ไม่ใช่ทุกชนิด ให้อ่านฉลากของรุ่นนั้นก่อน ถ้าไม่มีข้อมูลระบุไว้ ให้เลือกสูตรน้ำหรือซิลิโคนไว้ก่อน
เก็บถุงยางในกระเป๋าสตางค์ได้นานแค่ไหน
ไม่ควรเก็บไว้เป็นประจำ เพราะถูกกดทับและเจอความร้อนจากร่างกายทุกวัน ถ้าต้องพาไปด้วยให้ใส่ซองแข็งหรือช่องที่ไม่ถูกทับ และเปลี่ยนชิ้นใหม่เป็นระยะ
ซองบอกว่า "บางพิเศษ" แปลว่าป้องกันได้น้อยกว่าหรือไม่
ความบางที่ผลิตออกมาขายต้องผ่านมาตรฐานความทนทานเหมือนรุ่นอื่น เรื่องที่ทำให้ป้องกันได้น้อยลงจริงคือขนาดไม่พอดี การเก็บผิดวิธี และการใช้สารหล่อลื่นผิดประเภท
สรุป
การเลือกขนาดถุงยางอนามัยให้พอดีและเก็บให้ถูกวิธีเป็นเรื่องเดียวกัน เพราะทั้งสองอย่างกำหนดว่าถุงยางชิ้นนั้นจะทำงานได้ตามที่ควรหรือไม่
- ตัวเลขบนซองคือความกว้าง หาขนาดของตัวเองด้วยการวัดเส้นรอบวงแล้วหารสอง
- วัสดุเป็นตัวกำหนดว่าใช้สารหล่อลื่นแบบไหนได้ และเหมาะกับคนที่แพ้ยางธรรมชาติหรือไม่
- ลาเท็กซ์ใช้กับสารหล่อลื่นสูตรน้ำและซิลิโคนได้ แต่ห้ามใช้กับอะไรที่มีน้ำมัน
- ความร้อน ความชื้น และแรงกดทับทำให้เสื่อมสภาพโดยไม่เห็นรอย ให้ดูวันหมดอายุทุกครั้ง
ถ้ายังไม่รู้ขนาดของตัวเอง ลองวัดหนึ่งครั้งแล้วจดไว้ จากนั้นซื้อขนาดเดิมได้เลยทุกครั้ง และถ้ามีข้อสงสัยเรื่องการแพ้หรือการเลือกชนิด ถามเจ้าหน้าที่ที่คลินิกสุขภาพทางเพศใกล้บ้านได้
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
