HIV ติดต่อทางไหน เชื้อติดต่อผ่านเพศสัมพันธ์บางรูปแบบ เลือด และจากผู้ตั้งครรภ์สู่ทารกเมื่อไม่มีการป้องกันหรือดูแลที่เหมาะสม แต่ไม่ติดต่อจากการกอด กินข้าว ใช้ห้องน้ำร่วมกัน หรือยุงกัด
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการประเมินเหตุการณ์หรือการตรวจเฉพาะบุคคลจากผู้ให้บริการสุขภาพ
HIV ติดต่อทางไหน และไม่ติดต่อแบบไหน
| มีโอกาสถ่ายทอด HIV | ไม่ใช่ช่องทางถ่ายทอด HIV |
|---|---|
| เพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดหรือทวารหนักโดยไม่มีวิธีป้องกันที่เหมาะสม | กอด จับมือ สัมผัสตัว หรืออยู่ร่วมบ้าน |
| ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดสารร่วมกัน | กินอาหาร ดื่มน้ำ หรือใช้ภาชนะร่วมกัน |
| เลือดที่มีเชื้อเข้าสู่แผลเปิดหรือเยื่อบุ | ใช้ห้องน้ำ สระว่ายน้ำ หรือที่นั่งร่วมกัน |
| ผู้ตั้งครรภ์สู่ทารกหากไม่ได้รับการดูแล | ไอ จาม เหงื่อ น้ำตา หรือยุงกัด |
การจูบทั่วไปไม่ทำให้ติด HIV เพราะน้ำลายไม่ใช่ของเหลวที่ถ่ายทอดเชื้อ การใช้ชีวิต เรียน หรือทำงานร่วมกับผู้ที่มี HIV จึงปลอดภัย
เพศสัมพันธ์แบบไหนมีโอกาสมากหรือน้อย
เพศสัมพันธ์ทางทวารหนักโดยไม่ใช้วิธีป้องกันมีโอกาสรับเชื้อมากกว่าทางช่องคลอด เพราะเยื่อบุบอบบางกว่า ออรัลเซ็กซ์มีโอกาสรับ HIV ต่ำกว่ามาก แต่ยังมีโอกาสรับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ปัจจัยอย่างแผล เลือด การใช้ถุงยาง PrEP และปริมาณไวรัสของคู่ทำให้ความเสี่ยงเปลี่ยนไป
หากผู้มี HIV รักษาจนปริมาณไวรัสต่ำกว่า 200 copies/mL และคงระดับนี้ไว้ จะไม่ถ่ายทอด HIV ผ่านเพศสัมพันธ์ หรือ U=U
ป้องกัน HIV ได้อย่างไร
- ใช้ถุงยางและสารหล่อลื่นอย่างถูกต้อง
- พิจารณา PrEP สำหรับการป้องกันก่อนมีโอกาสสัมผัส
- ขอ PEP ทันทีหลังเหตุและไม่เกิน 72 ชั่วโมง
- ไม่ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดสารร่วมกัน
- ตรวจ HIV ในเวลาที่เหมาะสมและรักษาต่อเนื่องเมื่อมีเชื้อ
อ่านต่อได้ที่ การตรวจ HIV และ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
หลังเกิดเหตุควรทำอย่างไร
หากเหตุเกิดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ไปโรงพยาบาลหรือคลินิกเพื่อประเมิน PEP ทันที ไม่ต้องรออาการ หากสัมผัสเลือดให้ล้างผิวหนังด้วยน้ำและสบู่อ่อน ๆ ไม่บีบแผลหรือใช้น้ำยารุนแรงกับเยื่อบุ
ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด เปลี่ยน หรือปรับยาเอง ผลตรวจในวันแรกอาจยังไม่ตัดเหตุล่าสุด ผู้ให้บริการจะช่วยเลือกวันตรวจซ้ำและวิธีป้องกันที่เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
ยุงกัดคนมี HIV แล้วมากัดเราจะติดไหม
ไม่ติด ยุงไม่ฉีดเลือดของคนก่อนหน้าเข้าสู่คนถัดไป และ HIV ไม่เพิ่มจำนวนในตัวยุง
ใช้แก้วน้ำหรือช้อนร่วมกันติดไหม
ไม่ติด HIV ไม่ถ่ายทอดผ่านอาหาร ภาชนะ หรือน้ำลายจากการใช้ชีวิตทั่วไป
มีแผลที่มือแล้วจับของร่วมกันเสี่ยงไหม
การจับของร่วมกันไม่ใช่ช่องทาง หากมีเลือดสดสัมผัสแผลเปิดโดยตรง ให้ล้างและขอคำแนะนำตามลักษณะเหตุ
ผลตรวจลบวันรุ่งขึ้นตัดเหตุล่าสุดได้ไหม
ไม่ได้ เพราะยังอยู่ในช่วงหน้าต่าง ควรประเมิน PEP หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงและวางแผนตรวจซ้ำ
สรุป
HIV ติดต่อผ่านสถานการณ์เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับเพศสัมพันธ์ เลือด และแม่สู่ลูก ไม่ติดต่อจากการใช้ชีวิตร่วมกัน ความเข้าใจที่ถูกต้องช่วยทั้งป้องกันตนเองและลดการตีตรา
